Il-Gimgha L-Kbira f'Rahal Gdid

IL-PASSJONI TA' GESU' KRISTU SKONT IT-TABIB"
 
(Niddedika dax-xoghol lill-ghaziza Ommi li hallietna ftit xhur ilu
u lil habibti Jo-Anna Micallef-Borg li kienet Anglu tal-farag fin-niket tieghi)
 
(Minn Alfred Grech - Toronto)
 
"Jekk hawn xi hadd li huwa maghruf bhala bniedem bla qalb," jghid Dr. Barbet, "dana huwa t-tabib.  Izda ghalkemm nikkumbattu hafna biex nuru rwiehna hekk, xorta wahda tibqa' hajja go qalbna l-hniena, anzi tikber dejjem izjed meta jghaddu s-snin.  Meta tabib jahseb u jimmedita fuq il-Passjoni, jistudja sewwa z-zmien u c-cirkostanzi fizjologici u jipprova jibni metodikament il-punti ta' dan il-martirju li dam sejjer lejl u gurnata,  jista' izjed mill-aqwa predikatur u mill-aqwa qaddis jiehu parti fis-sofferenzi ta' Kristu.  Nghid ghalija, jien wasalt biex ma nahsibx izjed fiha.  Jekk jaqbizli d-dmugh qabel ma nispicca", jghidilna Dr. Barbet, "aghmel bhali minghajr misthija; dak ikun ifisser li tkun fhimt."
 
Proprjament il-passjoni tibda fit-twelid ta' Gesu'. Huwa nfatti, billi kien jaf kollox, kien dejjem jaf u dejjem ried it-tbatijiet li kienu qeghdin jis-tennewh fl-ahhar ta' hajtu.  Nistghu nahsbu xi jhoss dak il-bniedem li jkun jaf bl-ezatt il-martirju illi ghandu jghaddi minnu!
 
L-GHARAQ TAD-DEMM
 
Fil-Gnien tal-Getsemani, mela, mhux il-Passjoni tibda, izda s-sagrificcju.  Il-hsieb terribli li ftit hin iehor ser jibda sofferenzi kbar ibezzghuh.  Il-glieda hija tal-biza' u San Luqa, li kien tabib, qalilna fl-Evangelju: "U sar l-gharaq Tieghu bhal qatriet tad-demm niezel mal-art" (XXII, 44).  San Luqa bhala tabib kien jaf xi tfisser teghreq l-gharaq tad-demm u ghalhekk irrakkontaha. L-gharaq tad-demm, jew "ematoidrosi", huwa fenomenu rarissimu. Dr.Le Bec jghid illi dan jigi f'kundizzjonijiet partikularissimi: caqlieqa fizika, akkompanjata minn xokk morali li jigi minhabba f'xi niket jew biza' kbir.  U din hija dik illi San Luqa jsejjah "agonia - agonia" li bil-Grieg tfisser, "glieda".
 
Din il-kwalita' ta' niket u biza' jikkagunaw il-ksur tal-vini finissimi li qeghdin fir-ras taht il-pori tal-gharaq.  Id-demm jithallat mal-gharaq, jingabru u jinzlu mal-gisem kollu sakemm jasal fl-art.  Din il-kundizzjoni taghmel il-gisem kollu fragli; u nistghu nahsbu x'ghamlulu d-daqqiet tal-flagellazzjoni aktar tard.
 
Wara li jaqbduh fil-Gnien taz-Zebbug, Gesu' jigi mehud quddiem Kajfa u s-Sinedriju u wara jigi mkaxkar go xi kantina fejn ir-Rumani qattghu lejl jizzuffjettaw bih u jaghtuh bil-ponn u l-hartiet.
 
IL-FLAGELLAZZJONI
 
Nafuha il-farsa ta' process minghand Kajfa ghal ghand Pilatu u l-loghba tal-Prokuratur Ruman u Erodi.  Izda l-vilta' ta' Pilatu u l-biza' li jitlef il-post, igaghaluh jiehu d-decizjoni drammatika u illogika; il-flagellazjoni.
 
Is-suldati Rumani jiehdu lil Gesu' fil-bitha tal-Pretorju, jnezzghuh u jorbtuh mill-polzijiet ma' kolonna b-idejh fil-gholi.  Strixxi tal-gild ohxon b'zewg bicciet comb fit-tarf iservu ghall-flagellazzjoni.  Id-daqqiet gejjin minn zewg nahat.  Ghall-ewwel jidhru biss tbengiliet blu' taht il-gilda, li issa saret tant sensibbli spec- jalment wara l-emorragiji fil-Gnien taz-Zebbug; izda wara ftit it-tbengiliet malajr jinfethu u bicciet tal-gilda jaqbdu mac-comb u ohrajn jiddendlu ma' Gisem Kristu.  Il-forza tal-Prigunier Divin tonqos, gharaq kiesah ixoqq fuq gbinu, rasu ddur bih, riglejh icedu, u li kieku ma kienx marbut kien jaqa' fl-ghadira tad-demm li kien hemm madwaru.
 
L-INKURUNAZZJONI
 
It-tieni att tad-dramm beda bl-inkurunazzjoni.  Ipoggu 'l Kristu bilqeghda fuq il-pedestall ta' kolonna u fuq spalltu jqeghdu mantell ahmar qadim biex taparsi re, u bhala xettru jtuh bicca qasba. Kull ma kien jonqsu biex ikun re hija kuruna.  Fir-rokna kien hemm kocc zkuk u haxix u fosthom anki xi zkuk bix-xewk iebes.  Jinsgu speci ta' qiegh ta' kannestru u jpogguhulu fuq rasu.
 
Ix-xewk jidhol fil-qurriegha u f'mohhu u d-demm johrog bhal xmara (it-tobba biss jafu kemm johrog demm mill-gilda tar-ras).  Ix-xaghar imhabbel u l-lehja kollha demm icarcar, u sadattant bdew jghadduh biz-zmien u jaghtuh bix-xettru li kellu f'idejh u bil-hartiet. Izda issa, qed nilmah daqqa kbira ta' bastun fuq haddejh u mniehru u tant hi b'sahhitha li sfigurat l-imnieher kbir Tieghu semitiku.
 
LEJN IL-KALVARJU
 
Inehhu bil-herra l-mantell li kien diga' wehel ma' spalltu u wara li jergghu jaghtuh hwejgu, ilestu ghall-Kalvarju.  Is-salib lest; jaqbdu Huwa stess fuq l-ispalla leminija u, b'saqajh hafjin u l-hbula ma' qaddu, jibda t-trieq kollha gebel lejn il-quccata tal-gholja.  Gesu' mhux is-salib kollu kellu jgorr imma l-parti l-minduda li kienet tissejjah il-"patibulum"; iz-zokk il-wieqaf, li "stipes" kien diga' fuq il-Kalvarju.
 
Fortunatament, it-triq ma tantx hija twila, u Gesu', bi tbatija kbira jitfa' sieq quddiem l-ohra u spiss jitfixkel u jaqa' fuq irkopptejh, li fi ftit hin isirulu pjaga wahda.  Dak it-travu, dejjem ibbilancjat fuq spalltu, jaghmmillu ferita fonda.  Jaqa' mill-gdid, din id-darba ghal wiccu fl-art.  Mal-waqgha, it-travu jitgerbeb ghal fuq dahru mimli feriti tal-flagellazzjoni u s-suldati jibzghu li jmutilhom mat-triq; u ghalhekk qabbdu wiehed rahhal biex jghinu hu.
 
Bit-tqanzieh jaslu fuq il-quccata.  Gesu' jintelaq fl-art u l-krucifissjoni tibda.  M'hemm xejn difficli; il-bojja jafha sew is-sengha tieghu.  Inezzghuh il-libsa li hija kollha mwahhla mal-feriti u d-demm jerga' jcarcar.  Turment tal-biza' jigri ma' gismu kollu.  Il-feriti jintlew bit-trab, ikaxkruh ghal hdejn li "stipes" (il-bicca l-wieqfa tas-Salib) u jifthulu dirghajh fuq il-"patibulum".  Il-bojja jaqbad musmar wiesa' 8 mm., ipoggih fuq il-polz u, b'daqqa wahda bil-martell ohxon tieghu, ihawwlu go l-injama. Daqqa ohra u l-musmar gewwa.
 
UGIEGH INSAPPORTABBLI
 
Il-wicc ta' Kristu jiehu dehra tal-biza'; sebghu l-kbir intlewa f'daqqa lejn in-naha tal-palma tal-id; il-musmar miss in-nerv.  Ugiegh tal-ghageb inhass go subghajh, tela' jigri go spalltu u baqa ghaddej ghal go rasu.  Dan huwa l-izjed ugiegh insapportabbli li wiehed jista' jhoss.  In-nerv ma nqatax ghal kollox imma baqa' f'kuntatt mal-musmar u fuq dan, minn hawn u ftit iehor ser ikun il-piz kollu ta' Gismu li mill-anqas dam tliet sieghat.  Id-driegh l-iehor jigi migbud u mtawwal minn dak li qieghed jghin lill-bojja; l-istess xoghol jirrepeti ruhu, l-istess tbatijiet jiggeddu.
 
Hawnhekk tnejn min-nies jaqbdu l-"patibulum" li mieghu hemm imsammrin idejn Kristu u jgholluh. Gesu' jigi bil-qeghda u mbaghad bil-wieqfa.  Jorbtu habel minn nofsu u jtellghuh ma' li "stipes" li ma tantx huwa gholi.  Jingastawh fil-post u l-Gisem ta' Kristu jibqa' mdendel biss fuq dirghajh. In-nervituri jiehdu skoss qawwi u Gesu' hawnhekk jinsab f' wiehed mill-aghar mumenti tal-Passjoni.
 
Malli jorbtu sewwa fuq, imorru biex isammrulu saqajh.  Is-sieq tax-xellug titpogga catta fuq is-salib u b'daqqa ta' martell il-musmar jghaddi bejn l-ghadmiet.  Dak illi kien qed jghin, jilwi l-irkoppa l-ohra u l-bojja jpoggi s-sieq ix-xellugija quddiem il-leminija.  Jigu mizmuma minn iehor, u bit-tieni daqqa jsammarhom it-tnejn mas-salib.
 
IL-QTUGH TAN-NIFS TERRIBBLI
 
Ix-xoffa t'isfel tinsab imdendla u halqu nofsu miftuh.  Xejn ma ha mill-bierah.  Issa ghandu l-ghatx.  Demmu spicca kwazi kollu.  Wiehed suldat icappas sponza bil-hall u permezz ta' qasba jaghmilhielu ma' halqu.
 
Wara ftit tal-hin jidher fenomenu stramb. Il-muskoli ta' drieghu jingibdu, subghajh il-kbar jitghawwgu.  L-istess haga tigri f'saqajh .  Ghonqu qisu jitghawweg, wiccu jikrieh. In-nifs qieghed jonqos, u mal-ftit arja li tidhol tinstema' t-tisfira ta' mnifsejh.  L-arja tidhol imma ma' tistax tohrog.  Wiccu jsir ahmar u mbaghad jinbidel ghal vjola. Ghandu qtugh ta' nifs, qieghed jifga'. Il-pulmuni, minfuhin bl-arja, ma jistghux jitbattlu.  Ixoqq il-gharaq ghalih u ghajnejh jitberrqu u jaqbzu 'l barra.
 
Imma x'jigri? Bil-mod il-mod, jaghfas bi sforz kbir fuq il-musmar ta' saqajh, jipprova jaghmel ftit tas-sahha, jingibed il-fuq, jintrefa', u jizvojtja l-pulmuni min-nifs u jerga' mill-gdid jiehu l-kulur safrani ta' qabel.... Ghalfejn dan l-isforz kollu?  Ghax irid ikellimna:  "Missier, ahfrilhom ghax ma' jafux x'inhuma jaghmlu"
 
Wara ftit, jerga' jonqoslu n-nifs. U kull darba li jitkellem (u mill-anqas tkellem seba' darbiet, kull darba li jrid jiehu n-nifs irid iqum dritt fuq il-musmar ta' saqajh. U dan ghal tliet sieghat shah.
 
IL-GLIEDA TAL-AHHAR
 
Partita dubbien ahdar jidhru mall-Gisem Tieghu kollu joqorsulu l-pjagi u jerdghulu d-demm.  Wara ftit is-sema jiddallam, ix-xemx tistahba u t-temperatura  titbaxxa.  Minn hawn u ftit iehor idoqqu t-tlieta. Gesu' dejjem jikkumbatti.  It-tbatijiet kollha, l-ghatx
il-qtugh  tan-nifs,    il-gbid tan-nervituri.   Ma'  jgaghluhx  jokrob  karba.   Kultant jikkonsla ghax jaf li hafna ser isalvaw minhabba t-tbatija li qieghed ibati; izda jerga' jiddejjaq meta jara ohrajn li sejrin jintilfu.  Hu x'inhu, dal hin ihossu mitluq minn kulhadd. Hemm Ommu (povra Omm!) u xi hbieb ohrajn, biss qisu li l-Missier abbandunah: "Eli, Eli, lamma sabachtani?... Alla tieghi, Alla tieghi, ghaliex abbandunajtni?"
 
Jaf li waslet is-siegha, u jghajjat: "Consummatum est!  -- Kollox huwa mitmum!"  Jerga' mill-gdid jipprova jqum, u biex bhallikieku jurina li qieghed imut bir-rieda Tieghu, "Missier", jghajjat b'vuci wahda, "fl-idejn Tieghek nerhi ruhi!"
 
U b'dak il-kliem intemmet l-akbar tragedja li qatt saret fl-istorja tad-dinja.

PELLEGRINAGG  MARJAN

F’JUM  ID-DULURI  TA’ MARIJA

IL-GIMGHA 3 ta’April  2009

Tibda l-Gimgha ta’ Sagrificcju  - Naghmlu xi att ta’ Penitenza

 

 

 

Filghodu           Quddies bhal matul il-gimgha

                        Servizz ta' Qrar waqt il-Quddies

4.00pm            Qrar

5.00pm            Quddiesa

6.00pm            PELLEGRINAGG MARJAN bix-Xbieha ta’ Marija  Addolorata li jghaddi mill-Pjazza; Vjal il-Knisja; Triq il-Fuhhar;

                        Triq Guze’ D’Amato; Pjazza

7.15pm            Quddiesa

"IEQFU U ARAW JEKK HEMMX DULUR IEĦOR BĦAL TAGĦHA!"

 

L-'IVA" DIFFIĊĊLI Tal-MADONNA

Minn Alfred Greċh

Fl-iskrittura Mqaddsa ta' l-antik testment, insibu ħafna profeziji li jgħidulna bl-eżatt l-avvenimenti li kellu jiltaqa' magħhom Ġesù fil-ħajja Tiegħu.  Dan huwa każ eċċezzjonali u singulari li l-ħajja ta' Ġesù ġiet miktuba qabel ma seħħet.

 

Nagħtu daqqa t'għajn ħafifa lejn l-ewwel parti ta' l-Iskrittura li titkellem fuq it-tbatija ta' Kristu mit-twelid sal-mewt Tiegħu.

 

Fil-ktieb tal-Profeta Ġeremija (31:15) insibu din il-profezija: "Instama leħen f'Rama ta' biki u xhir ta' Rakel tibki 'l uliedha u ma riedetx tistabar, għax m'humiex".  Din il-profezija, li nsibuha mseħħa fl-Evanġelju ta' San Mattew (2: 18) tirreferi għall-istraġi ta' l-innoċenti biex permezz tal-mewt tagħhom jiġi maqtul ukoll Ġesù.  Warajha tiġi mmedjatament il-profezija ta' Osea (11:1) misjuba f'San Mattew (2: 15): "Mill-Eġittu sejjaħ 'l ibni."  Din ħabbret li biex jeħilsu lil Ġesù mill-mewt kien hemm bżonn li jaħarbu lejn l-Eġittu.

 

IL-PASSJONI

 

Profeziji oħrajn jiddeskrivulna l-Passjoni u l-Mewt ta' Kristu.  Fis-Salm (17: 5-7) insibu: "Ġejt imdawwar mid-duluri tal-mewt; ġejt imdawwar mid-duluri tal-infern u fid-dwejjaq tiegħi sejjaħt lill-Mulej".  Il-Profeta ma kienx qiegħed jirreferi għal ħaġ'oħra ħlief għal dak li nsibu f'San Mattew (26: 37-42), jiġifieri l-agunija ħarxa u l-għaraq tad-demm.

 

"Anki l-ħabib tiegħi, li kont nafda fih, li kiel il-ħobż tiegħi, bi tradiment kbir qarraq bija". (Ps. 40:10.  Ġuda.. dak li għalih Kristu qal: "Kien ikun għalih wisq aħjar li kieku ma twelidx dak il-bniedem" (Mt. 26:24).  Kien hu dak il-ħabib traditur li minnu jitkellem is-Sultan David.

 

Isaia jkompli jgħidilna dak li kellu jgħaddi minn Ġesù:  "Jien tajt il-ġismi lil dawk li bdew

jsawtuni u ħaddejja lil dawk li bdew iqattgħuli l-leħja; ma ħbejtx wiċċi minn dawk li bdew jgħaddu ż-żmien bija u jobżquli fuq wiċċa". (Is 50: 6).  Jekk inqabblu din il-profezija mar-rakkont ta' l-Evanġelju ta' San Mattew (26: 67,68), insibu kif kollox seħħ bl-eżatt.

 

Il-kundanna finali mbagħad kellha tkun is-Salib: "Nifduli idejja u riġlejja" (Ps 21: 17).  Minn fuq is-Salib, Ġesù qabdu l-għatx iżda "fl-għatx tiegħi tawni nixrob il-ħall." (Ps 68: 22)

 

Kollox kien imħabbar, anke d-data tal-mewt Tiegħu: "Sebgħin ġimgħa huma mqassrin fuq il-poplu tiegħek u fuq il-Belt imqaddsa tiegħek biex it-trasgressjoni tispiċċa darba għal dejjem id-dnub u sabiex jispiċċa l-ħażen u tinġieb ġustizzja bla tarf u jitwettqu l-profeziji u l-Qaddis tal-Qaddisin ikun midluk." (Dan 9: 24)  Sebgħin ġimgħa ta' snin, jiġifieri 70 għal 7 darbiet; 490 sena kien fadal sabiex Ġesù jibda l-ħajja pubblika Tiegħu.

 

MARIJA TAĊĊETTA

 

Mela, sa minn qabel ma twieled Kristu, dawk li kienu jistudjaw l-Iskrittura kienu diġa' jafu b'dak kollu li kellu jsofri.  Fost dawn in-nies kien hemm ukoll Marija li kienet taf dak kollu li kellu jsofri dak il-Bniedem-Alla li kellu jiġi fid-dinja.  Mela ma kenitx ħaġa faċli għaliha li tgħidlu "iva" lill-Anġlu meta ħabbrilha.

 

Meta huwa qalilha li Alla għażilha biex tkun Omm Ġesù, hija marret malajr bil-ħsieb tagħha fuq il-profeziji.  Ġabet quddiem għajnejha dak kollu li kellu jsofri Hu.  Iżda hija kienet ser issir Ommu, mela kellha tieħu sehem kbir f'dik it-tbatija ħarxa ta' Binha.

 

Alla bagħat ikellem lill-bniedem permezz ta' l-Anġlu u issa huwa l-bniedem li jrid jagħti risposta lil Alla.  Kollox f'idejn Marija.  Hija trid tagħti d-deċiżżjoni.  Wieħed mill-iżjed mumenti serji fl-istorja ta' l-umanita'.  L'Anġlu jistenna u Marija, fil-waqt li terħi ruħha fil-volonta' t'Alla tgħid: "Hawn hi l-Qaddejja tal-Mulej.  Ikun minni skond kelmtek"...  Iva, naċċetta..

 

Marija poġġiet hawnhekk l-ewwel ġebla tar-Redenzjoni.

 

Bħal ommijiet oħrajn, Marija kienet ferħana li kien ser ikollha tarbija... u x'Tarbija!  Iżda duluri mmensi kienet tħoss meta tiftakar f'dak li kellu jgħaddi minnu.

 

Meta Ġesu twieled, kienet immnikta għax ma kellhiex fejn tqegħdu sew.  Meta preżentatu fit-Tempju, il-Profeta Xmun ħabbrilha li “sejf ta' dulur jinfedd ir-ruħ tagħha.  Wara ftit żmien saret taf li Erodi ried joqtlu u kella taħrab lejn l-Eġittu.

 

ĠESÚ KIBER

 

...u beda jippriedka.  Ħafna kienu dawk li ma emmnux fih u li kienu jgħajjruh. Marija kienet tirċievi l-aħbarijiet kollha fost tant niket.  U fl-aħħar... Ġesù ġie maqbud, imsawwat u kkundannat għal mewt.  Tmur biex tara x'inhu jiġri u tiltaqa' Miegħu fit-triq tal-Kalvarju.  "Dan it-tifel ikun ta' ħsara u ta' rxuxtar għal ħafna f'Israel.. u għalek sejf jinfed ir-ruħ tiegħek".  (Luqa 2: 34)  Seħħet il-profezija ta' Xmun.  Tmur biex tgħannqu l-aħħar tgħannieqa.. u tkun l-akbar sejf ta' dulur għat-Tifel u għall-Omm.

 

Fuq il-Golgota Marija qagħdet tassisti. Riedet taqsam miegħu t-tbatijiet kollha u għalhekk baqgħet ħdejn is-Salib sa l-aħħarnett.

 

Meta niżżlu l-Ġisem mejjet ta' Ġesù, l-iben għażiż tagħHa fi ħdanha, hija bdiet iġġib quddiem għajnejha dawk iż-żmienijiet li fihom kienet iżżommu f'ħoġorha u tieħu gost tmiss dak il-wiċċ delikat Tiegħu, iżda issa qed taraħ kollu demm u daqqiet.  Liema Omm kapaċi żżomm f'ħoġorha il-ġisem mejjet ta’ l-iben tagħha?  Imbagħad iżjed u iżjed f'dik is-sura li fiha kien jinsab Ġesù?

 

IL-MADONNA U AĦNA

 

Minn fuq is-Salib, Gesu' tana lil Madonna bħala Ommna.  Mela l-Madonna hija Ommna u aħna, bħala uliedha, għandna naqsmu mad-duluri tagħha u għandna nfarrġuha billi nżommu dejjem ġo fina dak li Hi tant uriet: l-Imħabba.

 

Għalhekk riedet issofri l-Madonna, biex tkun parti mis-sofferenzi ta’ Kristu u tgħin fil-fidwa tagħna u jekk aħna nikkoperaw mall-grazzja u naħdmu u ngħinu, aħna wkoll nippartecipaw fil-missjoni kbira tal-Fidwa

 

Bl-"Iva" ta’ Marija lill-Anġlu aħna ġejna salvati u bl-"iva" tagħna lil Kristu, ngħinu aktar fis-salvazzjoni tagħna u ta' ħaddieħor. L-"Iva" ta Marija fetħet it-triq tar-Redenzjoni.

 

 

Innu f’ġieħ Marija Imnikkta

 

Wieħed mill-isbaħ innijiet f’ġieħ Marija li għexet qrib Binha u qasmet miegħu t-tbatijiet tiegħu huwa bla dubju l-innu "Stabat Mater". Dan l- innu huwa talba, li tikkontempla n-niket tal-Verġni Marija hekk kif kienet wieqfa taħt is-Salib ta’ Binha.

 

L-innu Stabat Mater inkiteb fiż-Żminijiet tan-Nofs u ħa ismu mill-ewwel żewġ ta’ l-ewwel strofa. Lejn it-tmiem tas-seklu erbatax dan l-innu kien diġà sar magħruf ma’ l-Ewropa kollha. Fis-seklu ta’ wara l-innu sab postu f’ħafna kotba liturġiċi ta’ ħafna djoċesijiet kemm fl-Italja u kemm fil-pajjiżi ta’ l-Ewropa. Infatti l-innu daħal fil-Missal Ruman u fil-Brevjar fl-1727 bħala  sekwenza għall-festa tas-Seba’ Duluri tal-Verġni Mbierka Marija. Din il-festa kienet tkun iċċelebrata nhar il-Ġimgha ta’ qabel il-Ġimgha l-Kbira, kif għadha d-devozzjoni fostna l-Maltin sallum.  Wara t-tiġdid liturġiku li sar mill-Papa Piju XII dan l-innu sab postu fil-Liturġija ta’ nhar il-festa tal-Verġni Mqaddsa Marija tad-Duluri li l-Knisja kollha tiċċelebra kull sena nhar il-15 ta’ Settembru. Dan l-innu, barra li jinqara bħala sekwenza waqt il-Quddiesa, jintuża wkoll fi tliet taqsimiet bħala l-innu ta’ l-Uffiċċju tal-Qari, tat-Talb ta’ Sbiħ il-Jum u tal-Għasar fl-uffiċċju ta’ l-istess festa. L-innu Stabat Mater jintuża wkoll bħala kant bejn l-istazzjonijiet tal-Vija Sagra, li ssir f’ħafna knejjes matul il-ġimghat tar-Randan.